DC-DC KONVERTÖRLERİN SINIFLANDIRILMASI

AKIM VE GERİLİM YÖNÜNE GÖRE KONVERTÖRLER (KIYICILAR)

        5 gruba ayrılabilir.

• A Sınıfı Konvertörler
• B Sınıfı Konvertörler
• C Sınıfı Konvertörler
• D Sınıfı Konvertörler
• E Sınıfı Konvertörler
  

  A Sınıfı Konvertör

          Yük akımı yükün içine doğru akar. Şekil 2.1.a 'da gösterildiği gibi yük gerilimi de yük akımı da pozitiftir. Eksenleri IL, VL 'den oluşan bir düzlemin tek bölgesinde çalışabildiği için tek kadran tipi konvertör olarak adlandırılabilir.

  
  
  
  
  Şekil 2.1. Konvertörlerin Kadran Sınıflandırılması
  
  
  

  B Sınıfı Konvertör

          Yük akımı yükün dışından akar. Şekil 2.1.b 'de gösterildiği gibi yük gerilimi pozitif fakat yük akımı negatiftir. B sınıfı konvertör de A sınıfı konvertör gibi tek kadran tipidir. Buna karşılık, düzlemin ikinci bölgesinde çalıştığı için invertör olarak da kullanılabilir. Bu tip konvertör de Şekil 2.2.a 'da gösterilmektedir. Şekildeki E bataryası yükün bir kısmı ve DC motorun geri EMK 'sı olarak düşünülebilir.

          S₁ anahtarı kapatıldığında E bataryasından dolayı L bobininden bir akım geçer ve V_L gerilimi sıfır olur. Ani yük gerilimi V_L ve yük akımı I_L Şekil 2.2.b ve c 'de sırasıyla gösterilmiştir.

  
  
  
  
  Şekil 2.2 B Sınıfı Konvertör
  
  
  

          Şekil 2.2.a 'daki devrede S1 anahtarı kapatıldığında
  
  
  
  I_{L (t=0)} = I₁ olduğunda,
  
  
  
  
  
  A_T.t = t₁,
  
  I_{L (t = t1= kT)} = I₂ olur.
  
  
  

          S₁ anahtarı açıldığında, L bobininde depolanmış enerjinin büyüklüğü D₁ diyotu üzerinden V_S kaynağına geri verilir. Yük akımı i_L azalır.
  
  
  
  
  
  
  
  t₂ = (1-k).T ,      t = t₂'de
  
  I_{L (t = t2)} = I₁     Kararlı hal sürekli akımı için
  
  I_{L (t = t2)} = 0     Kararlı hal süreksiz akımı için
  
  
  

  C Sınıfı Konvertör

          Şekil 2.1.c 'de gösterildiği gibi yük akımı hem pozitif hem negatiftir. Fakat yük gerilimi her zaman pozitiftir. Şekil 2.3'de gösterilen ve iki kadran tip konvertör olarak bilinen C sınıfı konvertör A ve B tip konvertörlerin birleştirilmesinden oluşur. S1 ve D2, A sınıfı; S₂ ve D₁ B sınıfı konvertör vazifesini görür.S₁ ve S₂ aynı anda kapatılmadığı sürece C sınıfı konvertör hem doğrultucu hem de ters çevirici (invertör) olarak kullanılabilir.

  
  
  
  
  Şekil 2.3 C Sınıfı Konvertör
  
  
  
  

  D Sınıfı Konvertör

          Yük akımı devamlı pozitiftir. Şekil 2.1.d 'de gösterildiği gibi yük gerilimi hem pozitif hem negatiftir. Şekil 2.4'deki bu devre doğrultucu veya ters çevirici olarak kullanılabilir. S1 ve S4 anahtarları kapatılırsa V_L ve I_L pozitif olur. S₁ ve S₄ anahtarları açıldığında yük akımı I_L pozitif olur ve endüktif bir yük için akmaya devam eder. D₂ ve D₃'ün hazırladıkları yol ile yük akımı ve V_L ters çevrilir.

  
  
  
  
  Şekil 2.4 D Sınıfı Konvertör
  
  
  
  

  E Sınıfı Konvertör

          Şekil 2.1.e 'de gösterildiği gibi, yük akımı ve yük gerilimi, hem pozitif hem negatiftir. Şekil 2.5. 'de gösterilen ve 4 katran tip konvertör olarak da adlandırılabileceğimiz E sınıfı konvertör, 2 tane C sınıfı konvertörün birleştirilmesinden oluşur.

  
  
  
  
  Şekil 2.5 E Sınıfı Konvertör
  
  
  
  

  Hazırlayan Reşat Kızılöz